“ကြယ္ေပ်ာက္လုနီးပါး ျမန္မာ စကားလံုးမ်ား” ခုေခတ္သံုးေနၾကတာနဲ႕ လြဲေနပါတယ္

“ကြယ္ေပ်ာက္လုနီးပါး ျမန္မာ စကားလံုးမ်ား” ခုေခတ္သံုးေနၾကတာနဲ႕ လြဲေနပါတယ္

BG | November 9, 2019 | Knowledge | No Comments

“ကြယ္ေပ်ာက္လုနီးပါး ျမန္မာ စကားလံုးမ်ား”

အဂၤလိပ္စကားမွာ brother ဘရားသားလို႔ ဆိုရင္ ညီလား? အကိုလား ?

sister စစ္စတာလို႔ဆိုရင္ ညီမလား? အစ္မလား? ႏွစ္မလား? ခြဲျခားလို႔မရပါဘူး။ ျမန္မာစကားမွာ အစ္ကို၊ ညီ၊ ႏွစ္မ၊ ညီမ၊ အစ္မ လို႔ေခၚလိုက္တာနဲ႕ အႀကီးအငယ္ တစ္ခါတည္း ခြဲျခား သိနိုင္ႀကပါတယ္။

ေယာက်ၤားေလးနွစ္ေယာက္မွာ ႀကီးသူကို “အကို” ငယ္သူကို “ညီ”ေပါ့။ ေယာက်ၤားေလးရဲ႕ အထက္က မိန္းကေလးကို ” အစ္မ ” ငယ္သူကို “နွစ္မ”ေပါ့။ မိန္းကေလးရဲ႕ အထက္က ေယာက်ၤားေလးကို “အကို” ေအာက္ကသူကို “ေမာင္ “ေပါ့။ မိန္းကေလးခ်င္းအထက္ကသူဆို “အစ္မ” ေအာက္ကငယ္သူဆို ” ညီမ ” လို႔သံုးနႈန္းပါတယ္။

ညီအစ္ကို၊ ညီအစ္မ၊ ေမာင္ႏွမ စတဲ႔အသံုးအနႈန္း ေတြရွိခဲ႔တာေႀကာင့္ ” ညီမ “ဆိုတာမိန္းကေလးခ်င္း ေတာ္စပ္မႈအသံုးစကားပါ။ ေယာက်္ားေလးက ကိုယ့္ေအာက္ငယ္သူ မိန္းကေလးကို ” ႏွစ္မ ” လို႔သာသံုးစြဲရ မွာျဖစ္ေပမယ့္ အခုေတာ့ ” သူက ကြ်န္ေတာ္ညီမေပါ့ ” “ကြ်န္ေတာ့္ညီမေလး” လို႔သံုးေနႀကပါေတာ့တယ္။ အစ္ကိုကအလိုလို မိန္းမလ်ာျဖစ္သြားပါေရာ။

တစ္ ျဖည္းျဖည္းနဲ႕ ” ႏွစ္မ “ဆိုတဲ႕စကားလံုးေပ်ာက္ကြယ္ လုနီးျဖစ္ရပါေတာ့တယ္။ ဘာသာစကားဆိုတာ ယဥ္ေက်းမႈအဆင့္အတန္း ျမင့္မားလာေလ၊ ေဝါဟာရေတြ တိုးပြား စည္ပင္လာရမယ့္ အစား ရွိရင္းစြဲ စကားလံုးေတြေတာင္ လံုးပါးပါးလာပါ တယ္။

အဂၤလိပ္စကားမွာ Uncle , Aunty ဆိုရင္ ဦးေလး အေဒၚသာသိရျပီး ဘယ္ဘက္ကဘယ္လို ေတာ္စပ္မွန္းမသိရပါဘူး။ မိမိရဲ႕မိဘမ်ားထက္အႀကီးလား အငယ္လား မခြဲျခားနိုင္ပါဘူး။

ျမန္မာစကားမွာေတာ့ အေဖ့ရဲ႕အကိုဆိုရင္ “ဘႀကီး”၊ အေမ႔ရဲ႕အကိုဆိုရင္ “ဦးႀကီး”၊ အေဖ့ရဲ႕ညီဆိုရင္ “ဘေထြး”။ အေမ႔ရဲ႕ေမာင္ ဆိုရင္ “ဦးေလး ” အေဖ့ရဲ႕အမဆိုရင္ ” အရီးႀကီး “။ အေမ႔ရဲ႕အမကို “ႀကီးေတာ္(ဂ်ီးေဒၚ)” အေဖ့ရဲ႕နွမကို “အရီးေလး”။ အေမ႔ရဲ႕ညီမကို “ေထြးေလး(ေဒြးေလး) ” စသျဖင့္ စကားလံုး တစ္လံုးခ်င္းစီမွာ ေတာ္စပ္ပံု အႀကီး အငယ္ ခြဲျခားထားျပီးသား ေဆြမ်ိဳးစပ္ျပထားျပီးသားျဖစ္ပါတယ္။

ခုအခါမွာေတာ့ အဲ႔ဒီလိုစကားလံုးေဝါဟာရ ေတြ ေပ်ာက္ကြယ္လုနီးပါး၊ အသံုးျပဳသူရွားပါး လာသလို ေတာ္စပ္ပံုအေခၚအေဝၚ ကအစ သိသူ ပါးရွားလာလို႔ တကူးတကေမးႀကည့္မွသာ ဘယ္လို ေတာ္စပ္ေႀကာင္း သိနိုင္ပါေတာ့တယ္။

အဂၤလိပ္စကားမွာ father in law, son in law စသျဖင့္ေယာကၡမ၊ သမက္၊ ေခြ်းမ ကိုလည္း ‘in law’ ပဲ။ သမီးေယာက္ဖ၊ သမီးေယာက္မကိုလည္း brother in law, sister in law စသျဖင့္ တစ္မိသားနဲ႔တစ္မိသားစံုဖက္ႀကရာမွာ ‘in law’ ကိုသာ ေရလဲနဲ႔သံုးစြဲႀကပါတယ္။

ျမန္မာဘာသာစကားမွာ ေတာ့ “ခမည္းခမက္” “လင္ညီအမ” “မယားညီအကို” စတဲ႔ သီးျခားသတ္မွတ္ထားတဲ႔အေခၚအေဝၚေတြအ ျပည့္အစံုရွိသလို ႀကားလိုက္ရံုနဲ႔ ေတာ္စပ္မႈကိုလည္း တန္းကနဲသိရပါတယ္။

မိန္းကေလးတစ္ေယာက္က သူ႔ခင္ပြန္းရဲ႕အကိုကို ” ခဲအို” လို႔ေခၚေဝၚျပီး ခင္ပြန္းရဲ႕ ညီကို ” မတ္ ” လို႔ေခၚပါတယ္။ အဲဒီလိုပဲ ေယာက်ၤားေလး တစ္ေယာက္ကလည္း ဇနီးရဲ႕အမကို “မရီး ” ညီမကို ” ခယ္မ “လို႔ ခြဲျခားေခၚဖို႔ေဝါဟာရ သတ္မွတ္ျပီးသား ျဖစ္ပါတယ္။

စကားလံုးပါးရွားလာသလို အျမီးအေမာက္မ တည့္ မဆီေလ်ာ္တဲ႕ အသံုးအနႈန္းေတြသာ ေျပာဆို လ်က္ရွိပါေတာ့တယ္။

ကေလးငယ္ေတြက အစ္ကို အရြယ္ အမအရြယ္ျကီးသူကို ျဖဴျဖဴ ဆိုရင္ မျဖဴ၊ ဝါဝါဆို မဝါပဲ။ မႀကီးျဖဴ၊ မမဝါ စသျဖင့္အသံုးနည္း လာသလို အကိုအရြယ္ ဦးအရြယ္က် ဦးျဖဴ ဦးနီ ပဲ ေခၚႀကတယ္။ ဦးႀကီးျဖဴ ဦးေလးနီ စတဲ႔အသံုးအနႈန္း မ်ိဳးရွားပါးလာပါတယ္။

ကေလးအရြယ္ ေလး ငါးနွစ္သားအရြယ္ မို႕ သူတို႔ကိုယ္သူတို႔ “သားကေလ၊ သမီးကေလ” လို႔ေျပာတာ အင္မတန္နားဝင္ခ်ိဳ. လွေပမယ့္ တကၠသိုလ္ေကာလိပ္ေက်ာင္းသားေက်ာင္းသူ အရြယ္ႀကီးေတြက ” သား က၊ သမီး က” နဲ႕ေျပာေျပာ ေနႀကပံုကေတာ့ တယ္ျပီး နားမသာမယာ ရွိလွပါတယ္။

အင္မတန္ႀကြယ္ဝ တိက်လွတဲ႕ ျမန္မာစကားလံုး ေဝါဟာရ ေတြကို တျဖည္းျဖည္း အသံုးျပဳမႈ႕နည္းပါးလာျခင္းက ေခတ္ရဲ႕ေတာင္းဆိုမႈ ေႀကာင့္လား ? ကြ်န္ပ္တို႔ရဲ႕ပ်င္းရိမႈ႕ ဆံုးမသြန္သင္ ညႊန္ျပနိုင္မႈ နည္းပါးမႈ ေၾကာင့္လားဆိုတာအေျဖရွာ ဖို႔သင့္ပါတယ္။ ျမန္မာ ေဝါဟာရအသံုးအနႈန္းတစ္ခ်ိဳ႕ကေတာ့ ကြယ္ေပ်ာက္တိမ္ေကာေနျပီ ဆိုတာ အေသအခ်ာပါပဲ။

စာကိုး ။ လူထုစိန္ဝင္း၏ နန္းစကားမန္းစကား ျမန္မာတို႔ရဲ႕ျမန္မာစကားစာအုပ္။

လူထုဦးလွ၏ေသာင္းေျပာင္းေထြလာ ေရးခ်င္ရာရာ ဒုတိယတြဲ

Be the first to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.


*